The Artist is Present | Marina Abramovic | 2010

In performancekunst komt een directe relatie tot stand tussen kunstenaar, kunstwerk en toeschouwer, waardoor ze tijdelijk met elkaar zijn verbonden. Abramovic heeft dit concept verder ontwikkeld door het publiek tot wezenlijk deelnemer aan haar werk te maken. Van 14 maart tot 31 mei 2010 wijdde het museum of Modern Art (MOMA)in New York een retrospectief aan het werk van Abramovic getiteld “Marina Abramovic, the Artist is Present”.  Voor deze performance, die net als de tentoonstelling ongeveer drie maanden duurde, zat de kunstenaar gedurende de openingstijden van het MoMA in stilte op een stoel in het atrium van het museum. Bezoekers konden op een stoel tegenover Abramovic plaatsnemen om haar in stilte recht in de ogen te kijken zo lang als zij zelf wilden. Op de eerste dag van de performance schoof Ulay aan bij Abramovic, wat resulteerde in een emotioneel moment gevolgd door applaus. In totaal zat Abramovic 736 uur en 30 minuten op de stoel, en maakte zij oogcontact met ruim 1500 mensen. De tentoonstelling in het Stedelijk Amsterdam is indrukwekkend en geeft veel stof tot nadenken en tot gesprek. Nog te zien in het Stedelijk Museum Amsterdam t/m 14 juli 2014, met tijdslot!! Meer info: www.stedelijk.nl

The Lovers, Great Wall Walk | Marina Abramovic, Ulay | 1988

Van 1976 tot 1988 heeft ze samengewerkt met de kunstenaar Ulay, met wie ze ook samenleefde. Op 27 juni 1988 ontmoeten Abramovic en Ulay elkaar op het midden van de Chinese Muur, nadat ze negentig dagen lang naar elkaar toe zijn gelopen vanaf de verschillende uiteinden. Ze hebben oorspronkelijk de intentie om op dit ontmoetingspunt te trouwen, maar tegen de tijd dat ze van de Chinese autoriteiten toestemming hebben gekregen voor de performance, is hun relatie te veel verslechterd. Het wordt een rituele scheiding, waarbij ze hun persoonlijke en artistieke partnerschap beëindigen. De werken worden mooi en groot in beeld gebracht op de tentoonstelling, ook soms met “levende modellen” zoals het werk waar je door een deurgat gaat waar aan beide zijden een naakt model staat, best dicht op elkaar, zodat je jezelf er een beetje door moet wurmen…bijzonder en behoorlijk ongemakkelijk….

Rhythm 0 | Marina Abramovic | 1974

Natuurlijk bezocht ik ook de tentoonstelling “Marina Abramovic” in Het Stedelijk Museum in Amsterdam. Het Stedelijk toont het grootste overzicht ooit van haar werk in Nederland. Ruim 60 belangrijke werken tonen de ontwikkeling van het indrukwekkende oeuvre van de pionier van de performancekunst in de afgelopen vijftig jaar. In deze performance verklaart Abramovic zichzelf als het object. Het publiek mag iets uitkiezen van een tafel met zesenzeventig voorwerpen en dat gebruiken op haar. De performance zou zes uur duren. In het begin was het publiek passief, maar hoe verder de tijd verging werd de sfeer grimmiger en gewelddadiger; mensen (vooral mannen) gebruikten messen om haar kleren aan stukken te scheuren, staken een mes tussen haar benen, bewerkten ook haar met het mes. Uiteindelijk nam iemand het pistool en hield dat tegen haar hoofd… Er ontstond een gevecht in het publiek, omdat mensen haar wilden beschermen. In veel opzichten een ontluisterend verhaal vind ik; triest vanwege het geweld waar mensen toe in staat zijn en ongelooflijk hoe ver Abramovic gaat in haar performances….

Lachende jongen | Frans Hals | 1625

Hals is een van de beroemdste en meest bijzondere schilders uit de Hollandse 17de eeuw. Hij schilderde levendige, soms zelfs vrolijke portretten van mensen uit alle lagen van de bevolking. Vooraanstaande burgers, ondeugende kinderen en zelfs dronken of gek verklaarde tijdgenoten legde hij vast. Als geen ander kon Hals met kleur en brede penseelstreken zijn schilderijen ‘tot leven wekken’. Zijn vlotte schilderstijl inspireerde de Franse impressionisten – zij maakten in de 19de eeuw vele kopieën van zijn schilderijen. Deze vrolijk lachende jongen met pretogen en piekharen is geen portret, maar een ‘tronie’ – een studie van een lachend kind. Lachende figuren komen niet veel voor, het is een van de lastigste expressies om te schilderen. Dit werk is ook te zien op de tentoonstelling “Frans Hals ” in het Rijksmuseum in Amsterdam tot 9 juni 2024, daarna altijd te bewonderen in het Mauritshuis in Den Haag. Meer info: www.rijksmuseum.nl

Huwelijksportret van Isaac Abraham Massa en Beatrix van der Laen | Frans Hals | 1622

Natuurlijk is ook dit prachtige werk van Hals te zien op de tentoonstelling “Frans Hals” in het Rijksmuseum in Amsterdam. In dit schilderij van het echtpaar Massa brak Frans Hals met vrijwel alle conventies van traditionele huwelijksportretten, die hij zelf trouwens ook schilderde. Massa en Beatrix van der Laen zitten genoeglijk naast elkaar in de schaduw van een boom. Uitzonderlijk, want in die tijd werden echtgenoten niet zo vaak samen op één schilderij geplaatst. De gewoonte was om beiden apart te vereeuwigen en ze dan naast elkaar te hangen. Mannen stonden altijd aan de rechterzijde van hun echtgenoten. Dit werd gezien als de meest eervolle positie. De beide echtelieden zitten vrolijk lachend op een bankje samen. Ook dat glimlachen was niet gebruikelijk.