Categoriearchief: Renaissance-Barok

Stadhuis te Haarlem met de intocht van Prins Maurits | Pieter Jansz Saenredam | 1630

De meeste stukken schilderde Saenredam van het interieur van de Grote of Sint Bavokerk in Haarlem, waar hij ook begraven is. Maar hij schilderde ook graag in Utrecht (kerkinterieurs en stadsgezichten) en Amsterdam (onder meer het Oude Raadhuis). Saenredams werk bestaat voor het grootste deel uit olieverf schilderijen, meest op houten panelen, maar hij maakte ook gebruik van waterverf, inkt en krijt. Meestal werkte hij als volgt: hij begon met een schets op locatie. Die werkte hij uit in zijn atelier met behulp van ontwerp- en constructietekeningen van het gebouw. Soms gaf hij het bouwwerk ietwat andere dimensies om een bepaald effect te verkrijgen. De uitgewerkte tekeningen bewaarde hij tot hij klaar was voor de laatste fase: het overbrengen van wat hij getekend had op houten panelen, waarvoor hij olieverf gebruikte.

Interieur van de Odulphuskerk in Assendelft | Pieter Jansz Saenredam | 1649

Voor het perspectivistisch effect maakte Saenredam gebruik van de lijnen van de pilaren en bogen, en wanneer hij schilderde vanuit een laag standpunt buitte hij de lijnen van de vloertegels uit. De resultaten van zijn uiterst nauwkeurige werk zijn niet zoals men zou verwachten koude, mechanische perspectiefstudies, integendeel, ze stralen warmte, sfeergevoel, ruimte en een serene rust uit. Saenredam was in Assendelft geboren en zijn vader was in deze kerk begraven. De kerk moet wel een bijzondere betekenis voor hem hebben gehad. Op de voorgrond zie je de grafsteen van zijn vader met zijn naam op, zo brengt de schilder een eerbetoon aan zijn vader.

Het interieur van de Sint Catharinakerk Utrecht | Pieter Jansz Saenredam | 1636

Pieter Jansz Saenredamwas een Hollands kunstschilder, tekenaar en prentmaker, die vooral bekend werd door zijn stadsgezichten en verfijnde tekeningen en schilderijen van het interieur van kerken, waarin het lijnperspectief prachtig tot uiting komt. Hij was de eerste kunstschilder die bestaande kerkinterieurs tot onderwerp nam. Saenredam was zoon van de Asseldelftse graveur en cartograaf Jan Saenredam. Tot zijn elfde woonde hij in de Kerkbuurt, naast het dorpsschool, de kerk en het stadhuis. Nadat zijn vader was gestorven, verhuisde de familie in 1608 naar Haarlem. Saenredam, een kleine, gebochelde man, was een zeer teruggetrokken persoon. In 1636 verbleef hij meer dan vier maanden in Utrecht, waar hij de kerken bezocht en veel schetsen maakte.

Venus en Cupido | Lorenzo Lotto | 1550

In zijn “Venus en Cupido” laat Lotto Cupido zien als een kleuter die door een mirtekrans op de met bloemblaadjes bestrooide schoot van zijn moeder urineert, in een allegorie van het vruchtbare huwelijk. Houding en uitdrukking wijzen erop dat hij weet wat hij doet (zoals het een god betaamt) en gewillig zijn rol speelt in dit volwassen scenario. De urine van engelen heeft geen negatieve betekenis. Het leek erop dat de plas van de jongetjes in contact kwam met het heilige water, waarna zij gezegend waren met bovennatuurlijke krachten. Dit meesterwerk van Lotto hangt in het Metropolitan Museum of Art in New York, een van de grootste en belangrijkste kunstmusea ter wereld.

Een dame als Lucretia | Lorenzo Lotto | 1533

Lucretia was een Romeinse die door de zoon van Tarquinius onteerd was; ze stak zichzelf liever dood dan als een onteerde vrouw verder te moeten leven. In de renaissance werden deugdzame vrouwen uit de oudheid zeer bewonderd. De Latijnse tekst waarin Lucretia’s voorbeeldige levenswijze wordt geprezen, dient ertoe de dame op dit portret te associëren met de Romeinse Lucretia. Lotto’s vroege werken laten de invloed zien van Venetiaanse schilders, zoals Bellini. Hij bekeek en overdacht het werk van een groot aantal tijdgenoten voor zijn persoonlijke stijl te ontwikkelen. Hij was een bekwaam portretschilder en in staat zijn onderwerpen zeer beeldend tot leven te brengen.